Essay duurzame globalisering - Inzending VNO-NCW essaywedstrijd

Maak ondernemen mogelijk! Over duurzame globalisering door ondernemende immigranten.


Toenemende globalisering betekent dat ontwikkelingen over de gehele wereld in steeds grotere mate op elkaar ingrijpen. Het gaat onder andere over toenemend verkeer van geld, goederen en mensen tussen landen. Eerlijke globalisering impliceert écht vrij verkeer. Om dat te bewerkstelligen voor geld en goederen is zeer moeilijk, zo toont ons de moeizame werking van de WTO en aanverwante organisaties. Ervoor zorgen dat het toenemend aantal mensen dat migreert in hun nieuwe land een succesvol bestaan op kan bouwen is echter de grootste uitdaging. Hooggeschoolde mensen zijn welkom als kenniswerkers, laaggeschoolden zijn dat niet. Toch zijn landen die hun grenzen voor hen proberen dicht te gooien achterhaald en bovendien ineffectief bezig. Immigranten komen toch wel binnen en belanden dan vaak in de illegaliteit. Of het nu Polen in Nederland, Tunesiërs in Spanje of Mexicanen in de Verenigde Staten betreft, deze ontwikkeling is wereldwijd waarneembaar.

Als mensen migreren uit hun thuisland op zoek naar een beter leven en een betere toekomst, willen ze dat vaak doen door middel van het ondernemerschap. De uitstekende ‘Monitor Allochtoon Ondernemerschap’ van onderzoeksinstituut EIM laat zien dat de percentages ondernemers onder autochtonen en allochtonen in Nederland in steeds grotere mate aanzienlijk verschillen in het voordeel van de laatste groep. Het feit dat ze bereid zijn huis en haard te verlaten en alles op te geven voor een beter bestaan doet dat reeds vermoeden. Doordat de positie van immigranten op de arbeidsmarkt gemiddeld genomen slecht is moeten ze vaak wel ondernemen. In dat geval is duurzaamheid de omstandigheden en mogelijkheden scheppen waardoor ondernemerschap optimaal mogelijk is. Op dit moment zijn die mogelijkheden er nauwelijks. Geïmmigreerde ondernemers ondervinden vele barrières bij het opstarten van hun bedrijf. De twee grootste barrières zijn een gebrek aan startkapitaal en het vastlopen in het proces van vergunningverlening voor het opstarten van een onderneming. De overheid heeft helaas een blinde vlek voor deze problemen, met alle gevolgen van dien. Juist door de problemen van immigranten en vergelijkbare kwetsbare groepen in de samenleving te onderkennen, kunnen overheid en bedrijfsleven dieperliggende en structurele tekortkomingen aangrijpen. Talloze oer-Hollandse ondernemers ondervinden precies dezelfde barrières.

Het stimuleren van ondernemerschap is niet alleen belangrijk vanuit een economisch perspectief, maar ook vanuit een sociaal perspectief. Ondernemende immigranten – en ook latere generaties – creëren diversiteit in wijk en samenleving, functioneren als rolmodellen en bieden andere immigranten arbeidsplaatsen die ze node missen op de reguliere arbeidsmarkt. Voor wie denkt dat immigranten blijven steken in traditionele branches (met als welbekend stereotype de shoarmazaak); er is een duidelijk verschuiving waar te nemen naar andere sectoren, zo blijkt uit de Monitor Allochtoon Ondernemerschap. Dat politici ondernemerschap willen stimuleren maken ze op retorische wijze voldoende duidelijk, toch denken zij nog te beperkt en doen ze te weinig. Om iets te doen aan de twee genoemde grote barrières zijn instrumenten beschikbaar. De eerste barrière kan worden geslecht door het vergroten van toegang tot krediet. Bijvoorbeeld door middel van microkrediet; een goed voorbeeld van hoe globalisering best practices razendsnel wereldwijd kan verspreiden. Oorspronkelijk gestart in Bangladesh, ontvangen inmiddels meer dan 120 miljoen mensen wereldwijd microkrediet en zijn recentelijk ook in Nederland microkrediet projecten opgestart. De tweede barrière kan worden geslecht door enerzijds het proces van vergunningverlening te vereenvoudigen en anderzijds immigranten te helpen een bedrijf op te zetten. Dat eerste is ook goedkoper voor de overheid. De onlangs ingevoerde internetmodule Horeca1 vermindert administratieve lasten voor Amsterdamse horecaondernemers, zodat ondernemers en gemeente beiden 1500 euro besparen. Bovendien wordt het aanvragen van de benodigde vergunningen veel eenvoudiger. Frappant is dat in Singapore al jaren een voorloper van Horeca1 bestaat. Dat het de moeite loont immigranten te helpen bewijst een groep succesvolle Somalische ondernemers die vanuit Nederland in de jaren ’90 naar Leeds, Verenigd Koninkrijk, zijn verhuist vanwege een positiever ondernemersklimaat. Dat is de ironie van globalisering: de ontwikkelingen gaan zo snel, dat wanneer de overheid maatregelen neemt, die vaak al bij invoering te laat blijken te zijn – als er überhaupt iets wordt gedaan.

De conclusie is dat duurzaamheid niet duur hoeft te zijn. Integendeel juist, het kan zelfs geld veel opleveren. Op de lange termijn echoën de effecten van een duurzame economie door in de gehele samenleving. De Nederlandse overheid dient zich dan wel realiseren dat het nú het potentieel ondernemerschap dat in de samenleving zit moet benutten. Dan, en alleen dan maakt zij duurzame globalisering mogelijk. Als politiek, overheid en bedrijfsleven nu niet handelen en hun voornemens vooral bij goede bedoelingen laten, dan zullen zij daarvoor een hoge prijs betalen. Dit geldt niet alleen voor de Nederlandse overheid, maar voor alle overheden ter wereld. Één troost: hoewel de problemen universeel, zijn de oplossingen dat gelukkig ook.